Arı Tekno Kimya

Yüzme Havuzu Kimyasalları

1) SU ANALİZLERİ
a) Havuz suyu kimyası
Havuz suyu kirliliği 2 şekilde açıklanabilir; Fiziksel kirlilik ve Biyolojik kirlilik. Söz
konusu kirlilikler havuzun kullanımı ve çevre şartları ile oluşur. Havuz suyunda bu
kirliliklere örnek olarak üre, tükürük, vücut yağları, dışkı, karbon, kum, yağ, ter,
mukus, makyaj malzemeleri, vücut salgıları, saç, yara, hava ile gelen maddeler ile ot
ve yapraklar gösterilebilir. Bununla beraber düzenli bakım yapılmayan havuzlarda
çocuk felci, tifo virüsleri ile legionella bakterisi, göz, kulak, mide ve deri
enfeksiyonlarına sebep olabilecek mikrop, bakteri ve virüsler bulunabilir.
Tüm bu kirlenmeleri önleyebilmek amacı ile havuzun fiziksel ve kimyasal temizliğinin
beraberce yapılması çok önemlidir. Havuzun fiziksel temizliğinin sağlanabilmesi için
sirkülasyon-filtrasyon sistemleri kurulur, kimyasal temizliğinin sağlanabilmesi için ise
uygun, düzenli ve kontrollu havuz kimyasallarının kullanımı gereklidir.
Havuz işletmeciliğinin en önemli amacı, kullanıcı (yüzücü) için güvenli ve sağlıklı bir
havuz sağlamaktır. Bir yüzme havuzunun güvenli ve sağlıklı olduğundan emin
olabilmek için havuz suyu düzenli olarak incelenmeli ve değerlendirilmelidir.
Tecrübesiz bir havuz işletmecisi için derinlik belirten tabelaların olmaması yada klor
seviyesinin düşük olması ilk bakışta önemsiz gibi görünebilir. Đyi yetişmiş bir havuz
işletmecisi ise bunların derhal ilgilenilmesi gereken güvenlik ve sağlık kuralları
olduğunu bilir. Havuzun güvenliği için de iyi bir su kalitesi sağlamak oldukça
önemlidir. Su analizi suyu dengelemenin yanı sıra üç önemli amaca hizmet eder.
Bunlar; yüzücünün korunması, havuzun korunması ve gereğinden fazla kimyasal
kullanımının önlenmesidir.
b) Yüzücünün korunması
Yüzücüyü zararlı mikroorganizmalara karşı korumak için yapılan en önemli su analizi
dezenfektan kimyasal madde miktarının yeterli seviyede olup, olmadığını anlamak için
yapılanıdır. Yetersiz seviyede dezenfektan daha sonra ciddi sağlık sorunlarına, aşırı
miktarda dezenfektan cilt tahrişlerine ve yaralanmalara yol açabilir.
Havuz suyunda en yaygın olarak kullanılan kimyasal dezenfektan klor’dur. Klor suda
bakteri ve yosun gibi mikroorganizmaların oluşumunu ve üremesini engellemek amacı
ile kullanılır. Havuzun güvenli olarak işletilebilmesi için pH ve alkalite analizleri de
önemlidir. Suyun bulanık olması, göz ve yüzün tahriş olması gibi problemlerin çoğu

1

uygun olmayan pH ve alkalite seviyesinden kaynaklanmaktadır. pH ayrıca klorun
azami verimde dezenfeksiyon sağlamsı için de uygun aralıkta olmalıdır.
c) Havuzun korunması
Havuzun korunmasında ilk adım uygun pH seviyesinin sağlanmasıdır. Düşük pH’ın
sebep olacağı korozif şartlar havuzun yapısına ve metal teçhizata zarar verebilir.
Yüksek pH’ın sebep olacağı taşlaşma boruları ve filtreleri tıkar, havuz yüzeyinde
lekelere neden olur. Havuz suyuna uygun ve yeterli miktarda kimyasal madde
verilebilmesi için her gün su analizleri yapılarak havuz yapısı korunur, makine ve diğer
teçhizatın ekonomik ömrü uzatılır.
Gereğinden fazla kimyasal madde kullanımı öncelikle sudaki kimyasal dengeyi bozar
ve ayrıca gereğinden fazla para harcanmasına neden olur. Hangi kimyasal maddenin,
ne kadar kullanılacağının bulunması için, su analizlerinin gereken sıklıkta ve dikkatle
yapılması gereklidir.
2) SU ANALİZLERİ YAPILIŞI
Havuz işletmecisinin kullanabileceği çok çeşitli test kiti ve ölçüm aletleri piyasada
mevcuttur. Test malzemesi kullanımında en çok ihmal edilen, ancak çok önemli olan
talimatlardan birisi ölçüm aletlerinin ve numune kaplarının iyice durulanması ve
temizliğidir. Bu işlem her testten önce ve sonra mutlaka yapılmalıdır. Temizlenmemiş
kitler daha önceki ölçümlerden kalan reaktif ve su numunesi kalıntıları nedeniyle
yanlış ölçüm yapılmasına sebep olabilir. Bu da bu ölçümden sağlayacağınız yararları
yok edecektir.
- Test kitini test edilecek su ile birkaç kez çalkalayın.
- Ölçülecek su numunesini en az 40 – 50 cm derinden ve havuz kenarından en
az 20 cm uzaktan alın.
- Test kitini daima tam işaretli noktaya kadar doldurun.
- Numuneyi aldıktan sonra hemen testi tamamlayın.
- Test kitlerini asla çocukların ulaşabileceği yerlere bırakmayın.
- Reaktif tabletleri ve sıvılarıyla temastan kaçının.
- Test kitlerini havuz kimyasallarının yakınında bırakmayın.
- Ölçüm aletlerini (pH metre ve TDS) her gün kalibre edin. Elektrotları temiz
tutun, pH elektrodunu daima temiz bir su içinde bekletin.

3) SU DENGESİ
Hareketli su korozif olma eğiliminde olduğundan, havuzda su dengesini sağlamanın
ne derece önemli olduğunu anlamak zor değildir. Havuz yüzeyini ve ekipmanları
aşındıran korozif koşulları önlemek için, tüm su kalitesi faktörlerini uygun sınırlar
içinde tutmak son derece önemlidir.

2

a- pH nedir?
pH suyun asidik veya bazik karakterinin sayısal ölçümüdür. Havuzun asidik veya bazik
karakteri hakkında bilgi vermekle beraber, kesinlikle asit veya baz miktarının ölçümü
değildir. Havuzun kirlenmesi ile oluşan reaksiyonlar, havuzda kullanılan kimyasallar
havuzun pH değerini değiştirirler. pH kavramı yalnızca suyun asidik, nötr yada bazik
karakterde olduğunu gösterir. pH’ı 7 olan bir madde nötrdür. Yani ne asidik, nede
bazik. pH 7’den düşükse madde asidik, pH 7’den büyükse madde baziktir. Örneğin
portakal suyunun pH değeri 4,2 dir. Dolayısı ile portakal suyu asidiktir. Deniz suyunun
pH değeri ise 8 civarındadır. Demek ki deniz suyunun karakteri baziktir.
Havuz suyu için ideal pH hafif bazik olan 7,2 – 7,6 arasıdır. Bu değerler
yüzücü için en uygun olan, havuz ekipmanını koruyan ve en önemlisi dezenfektan
kimyasalın en etkin biçimde çalıştığı aralığı oluşturur. Bu aralığın altındaki veya
üstündeki pH değerleri yüzücülerin cildini tahriş edebilir. pH kontrolu havuzu ve
havuz ekipmanını korozyon (asidik su) veya taşlaşma (bazik su) gibi yüksek maliyetli
ve havuzun sezon ortasında durdurulmasına neden olabilecek hasarlardan korumada
çok önemlidir.
b- pH çok düşükse (Asidik ortam)
-

Havuz ekipmanının korozyonu ve lekelenmesi
Yüzücü gözlerinde ve cildinde tahriş
Klorun çok hızlı harcanması

c- pH çok yüksekse (Bazik ortam)
-

Havuz ve havuz ekipmanlarında taşlaşma
Bulanık su
Klorun dezenfektan gücünün azalması
Yüzücü gözlerinde ve cildinde tahriş

Havuz suyu pH’ı kalabalık havuzlarda en az günde 5 – 6 kez ölçülmelidir. Bu değer
klor veya diğer kimyasallar havuza ilave edildikçe sürekli olarak değişmektedir. pH
ölçümünün asıl amacı sadece problemi tespit etmek değil aynı zamanda sorunun nasıl
çözüleceğine de karar vermektir. Eğer test sonucu 8,2 gibi bazik bir değer ise bunu
7,4 e indirmek için suya asidik bir madde eklenmesi gereklidir. Bunun için suya pH
düşürücü eklemesi yapılır. Eğer test sonucu 6,8 gibi asidik bir değer veriyorsa bunu
7,6 ya çıkarmak için suya bazik bir madde eklenmesi gereklidir. Bunun için suya pH
yükseltici eklenir.

3

d- Toplam alkalite nedir?
Basit bir deyişle toplam alkalite pH daki hızlı değişmelere karşı suyun direncini
sağlayan bazik maddelerin toplamıdır. Toplam alkalite genellikle pH dengeleyicisi
olarak bilinir. Çünkü uygun seviyedeyken havuz işletmecisinin kararlı bir pH seviyesi
yakalamasına yardımcı olur. Düşük seviyedeki toplam alkalite kimyasal madde
ilavesinde pH dalgalanmalarına yol açar. Yüksek seviyedeki toplam alkalite ise pH
değerini ayarlama özelliğini sınırlayacaktır. Toplam alkalite sudaki bazik maddelerin
bir ölçüsü olduğundan pH ın sürekli çok yüksek olduğu durumlarda, yüksek alkalite ile
karşılaşmak sürpriz olmayacaktır. Đdeal alkalite sürekli kimyasal ayarlar yapılmaksızın
pH ın uygun düzeyde tutulmasını sağlar.
Đdeal toplam alkalite sınırları : 80 – 150 ppm CaCO3
e- Kalsiyum sertliği
Kalsiyum sertliği, suda çözülmüş kalsiyum miktarını belirler. Yüksek oranda kalsiyum
içeren suya SERT SU, düşük oranda kalsiyum içeren suya da YUMUŞAK SU denir.
Yüksek sertliğe sahip sularda kalsiyum sudan ayrılarak fark edilebilir beyaz kabuklu
birikintiler halinde havuz tabanında ve duvarlarında birikir. Bu birikintilere KIŞIR adı
verilir. Kışır, filtreleri, ısıtıcıları ve boruları tıkayarak masraflı tadilatlara, duruşlara ve
zayıf bir sirkülasyona/filtrasyona sebep olur.
Đdeal kalsiyum sınırları : 300 – 1500 ppm CaCO3
f- Toplam çözülmüş katı
Toplam çözülmüş katılar havuz suyunda çözülmüş madde veya minerallerin toplam
miktarını gösterir. Bu maddeler havuza ya doldurma suyuyla ya da kimyasal
maddelerle girerler. Su buharlaştıkça toplam çözülmüş katılar suda kalarak zamanla
artarlar.
Yüksek düzeyde TÇK berrak olmayan bulanık su görüntüsü verir ve korozyona sebeb
olur. TÇK miktarı 1500 ppm in altında olmalıdır. Bu seviyeyi aşarsa havuzun bir
kısmı boşaltılmalı ve havuza taze su alınmalıdır.

 

İdeal aralık : (- 0,3) – (+ 0,5)

4) DEZENFEKSİYON
Dezenfeksiyondaki madde sanıldığının aksine klor değil, oksijendir. Bileşimde
bulunan klor sadece oksijen taşıyıcı olarak ifade edilebilir. Bununla beraber klor ölçüm
değerleri bize dezenfeksiyonun yönü ve hızı hakkında çok önemli bilgiler verir.
Havuz suyunun dezenfeksiyonunda kullanılan klor katı, sıvı ya da gaz formundadır.
Katı formdaki klor granül ya da tablet şeklindedir. Suya katılan her formdaki klor,
hipoklorik asit (HOCl) oluşturur. Bu madde bakteri ve yosun gibi
mikroorganizmaları öldürür ve genellikle serbest klor olarak anılır. Yüzücüyü
korumada en önemli faktör bu maddedir. Havuz suyundaki serbest klor miktarı pH ve
güneş ışığından belirgin olarak etkilenir. Yüksek pH düzeyi serbest klorun
dezenfeksiyon gücünü azaltır. Güneş ışığı sudaki kloru bozar ve azot içeren atıklarla
bağlı klor yada kloramin oluşarak serbest klor seviyesini düşürür. Etkili bir koku
yaratan ve yüzücünün gözlerini tahriş eden madde, bu bağlı klor dur.
Havuzda bağlı klor miktarı 0,2 ppm ve daha yukarı ise organik atıkları oksitlemek için
havuza şok klorlama işlemi uygulamak gereklidir.
Klor için ideal sınırlar : 1 – 1,5 ppm serbest klor

 

YOSUN

Yosunun tespiti ve hızla giderilmesi zor olduğundan havuzlarda en can sıkıcı
problemdir. Yosun büyük bir hızla çoğalır ve gözle görülebilir hale gelinceye kadar
havuzda milyarlarca yosun hücresi oluşmuştur bile. Genel havuzlarda en sık şikayet
edilen problemlerden bir tanesi bulanık su, diğeri de yosundur. Yosunları en yaygın
üç rengi yeşil, siyah ve kahve rengidir.
Yosun sorununu ortadan kaldırmanın en iyi yolu havuz suyunda sürekli olarak en az 1
ppm lik serbest klor seviyesini sağlamak ve talimatlara uygun olarak yosun önleyici
kimyasal madde kullanmaktır.

 

SU BULANIKLIĞI

Havuzlarda oldukça sık rastlanan bir sorundur. Su bulanıklığının nedenleri yetersiz
sirkülasyon/filtrasyon ile yetersiz ve düzensiz kimyasal madde kullanımıdır. Havuza
şoklama uygulandığında da kısa bir süre bulanıklık gözlenebilir.Havuz suyunda
bulanıklık gözlendiğinde yapılacak ilk iş filtrasyon sistemini kontrol etmek olmalıdır.
Filtre tıkalı ise sirkülasyon zayıflamışsa ters yıkama işlemi uygulanmalı ve yeterli
gelmez ise filtre kapakları açılarak filtre iyice temizlenmeli ve hatta gerekli görülürse
filtre malzemesi yenisiyle değiştirilmelidir.
Filtrasyon sistemi iyice değerlendirildikten ve verimli olarak çalışması sağlandıktan
sonra su dengesi kontrol edilmelidir. Su dengesinde pH, alkalite, sertlik ve tçk
seviyelerine bakılmalıdır.

 

5

-

RENKLİ SU

Renkli su çirkin bir görüntü yaratır ve havuz yüzeyinin lekelenmesine neden olur.
Renkli havuz suyunun iki ana nedeni vardır. Oksitleyici metaller ve yosun. Bulanık ve
yeşil havuz suyu genellikle yosuna delalettir. Yeşil, kırmızı, kahverengi ve siyah renk
ise çözülmüş metallerin neden olduğu durumlardır. Yeşil renk oluşumuna genellikle
demir yada bakır, kırmızı renk oluşumuna genellikle demir ve magnezyum, siyah renk
oluşumuna ise genellikle manganez sebep olur. Bunun gibi renkli su oluşması
hallerine genellikle havuz ilk doldurulduğunda yada şok ilaçlamadan sonra rastlanır.

 

6

-

KIŞIR OLUŞUMU

Havuz yüzeylerindeki beyaz birikintiler, su dengesi faktörlerinden bir veya birkaçının
ciddi bir biçimde yüksek seviyede olduğuna işaret eder. Kışır birikintileri yüzeyleri
kirletmekle kalmaz, aynı zamanda filtre ve borularda birikerek taşlaşmalara neden
olur bu da sirkülasyonu/filtrasyonu zayıflatır. Kışır oluşumu görülür, görülmez derhal
pH, sertlik ve alkalite ölçümleri yapılmalı ve derhal ideal aralıklara ayarlanmalıdır. Üçü
birden olmasa da muhtemelen en azından bir tanesi çok yüksektir ve düşürülmesi
gereklidir. Sertliğin düşürülmesi çok daha zor olduğundan, ilk olarak pH ve alkalite
düşürülmelidir. Eğer kışırın sebebi yüksek sertlik veya tçk ise havuz suyunun bir
kısmının atılarak yumuşak ve temiz su ile takviyesi en iyi çaredir.
 

GÖZ VE CİLT TAHRİŞİ

Yüz ve gözün tahriş olmasının iki nedeni vardır: bunlar uygun olmayan pH ve
kloramindir. Đnsan gözü için en ideal pH 7,5 civarıdır. Bu nedenle 7,2 nin altında ve
8,0 ın üstündeki pH gözleri rahatsız eder. Bağlı klor düzeyi 0,2 ppm i aştığında da
kloramin problemi gözlenebilir. Çoğu insan, hatalı olarak göz rahatsızlığının sebebinin
yüksek klor miktarı olduğunu söylemesine rağmen gözlerin tahriş olmasının asıl
nedeni yetersiz klor seviyesi yada kloramin varlığıdır.

KESİNLİKLE YAPILMAMASI GEREKENLER

• Asla asite su katmayın, suya asit ekleyin.
• Asla havuz boş iken lambaları yakmayın.
• Asla asitle kloru karıştırmayın.
• Havuz kimyasallarını asla koklamayın ve solumayın.
• Asla granül veya tablet klor ile sıvı kloru karıştırmayın.
• Asla pompalar çalışır konumda iken hiçbir vanayı açmayın yada kapatmayın.

 

7

100 m3 LÜK BİR HAVUZ İÇİN ÖRNEK KİMYASAL KULLANIM TABLOSU

KİMYASAL
SIVI KLOR
GRANÜL KLOR

GÜNLÜK

HAFTALIK

GEREKTİĞİNDE

10 kg
200 gr

ŞOKLAMA

30 kg
600 gr

PH DÜŞÜRÜCÜ

pH’ı 1
düşürmek için
1,5 kg

YOSUN ÖNLEYİCİ

0,75 kg

ÇÖKTÜRÜCÜ

1 kg
2 kg

İDEAL pH

7,2 – 7,6

İDEAL KLOR

1,0 – 1,5

11

 

ŞİRKET PROFİLİ

Firmamız kurulduğu günden bugüne koşulsuz müşteri memnuniyeti ilkesi ile su şartlandırma kimyasalları sektörüne öncülük etmeye ve örnek olmaya devam etmektedir.

Referanslarımız